Z Bachórza do Nowego Jorku. Bolesław Wierzbiański współtworzył ważną gazetę Polonii

Z Bachórza do Nowego Jorku. Bolesław Wierzbiański współtworzył ważną gazetę Polonii

FOT. Mariusz Kubik / Powiat Rzeszów

Z Bachórza, położonego w dzisiejszym powiecie rzeszowskim, Bolesław Wierzbiański trafił do grona najważniejszych postaci polskiej prasy emigracyjnej. Jego nazwisko wiąże się przede wszystkim z nowojorskim „Nowym Dziennikiem”, który współtworzył i prowadził przez niemal trzy dekady. Równolegle angażował się w życie polityczne emigracji i pomagał Polakom przybywającym do Stanów Zjednoczonych. Ta droga zaczęła się od szkolnego pisemka i harcerstwa.

Wierzbiański urodził się 16 listopada 1913 roku. Był najmłodszym z czterech synów Aleksandra Władysława, pracownika kolei i naczelnika stacji w Bachórzu, oraz Filipiny z Onoferów. Rodzinne losy przypominają materiały Szkoły Podstawowej w Bachórzu. Jego bracia także związali życie z pracą publiczną: Marian został prawnikiem i działaczem harcerskim, a Kazimierz – dziennikarzem, później związanym z Radiem Wolna Europa.

  • Pierwsze redakcyjne doświadczenia zdobywał w szkole i harcerstwie
  • „Nowy Dziennik” połączył wiadomości z Polski i życie emigracji
  • Zasługi Wierzbiańskiego doceniono w Polsce i na emigracji

Pierwsze redakcyjne doświadczenia zdobywał w szkole i harcerstwie

W Gimnazjum im. Jana Kochanowskiego w Krakowie Wierzbiański założył szkolne pismo „Głos” i opublikował w nim swój pierwszy artykuł. Pisał też do harcerskiego miesięcznika „Na Tropie”. W latach 1930–1933 prowadził V Krakowską Drużynę Harcerską im. ks. Ignacego Skorupki, a później działał w Związku Harcerstwa Polskiego jako zastępca komisarza do spraw zagranicznych.

W 1933 roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Następnie przeniósł się na Uniwersytet Warszawski, gdzie ukończył prawo i ekonomię. W czasie studiów redagował „Życie Akademickie”, działał w Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej i angażował się w przedsięwzięcia Światowego Związku Polaków z Zagranicy. Zanim opuścił kraj, interesował się więc już kontaktami z Polakami mieszkającymi poza jego granicami.

Po wybuchu II wojny światowej przedostał się przez Rumunię do Francji, a po jej klęsce dotarł do Wielkiej Brytanii. W Londynie współpracował z Polską Agencją Telegraficzną i BBC, przygotowywał też informacje dla zagranicznej prasy. W 1944 roku znalazł się wśród współzałożycieli Polskiego Ruchu Wolnościowego „Niepodległość i Demokracja”. Przez kolejne lata działał w Związku Dziennikarzy RP na Obczyźnie, najpierw jako sekretarz, a później prezes.

Najświeższe wiadomości z Rzeszowa czekają na stronie głównej faktyrzeszow.pl, a koncerty, spotkania i imprezy na najbliższe dni – w kalendarzu wydarzeń.

„Nowy Dziennik” połączył wiadomości z Polski i życie emigracji

W 1956 roku Wierzbiański osiadł w Nowym Jorku. Współpracował z Radiem Wolna Europa i Głosem Ameryki, a w latach 1958–1965 prowadził agencję Foreign News Service, zajmującą się sprawami sowieckimi oraz wydarzeniami w Europie Środkowej i Wschodniej.

Pierwszy numer „Nowego Dziennika – Polish Daily News” ukazał się 27 lutego 1971 roku. Pismo powstało z inicjatywy grupy polskich emigrantów, a Wierzbiański był jedną z najważniejszych osób zaangażowanych w to przedsięwzięcie. Pierwsza redakcja mieściła się w Jersey City, a w 1976 roku została przeniesiona na Manhattan.

Debiutanckie wydanie miało 12 stron, kosztowało 15 centów i ukazało się w nakładzie około trzech tysięcy egzemplarzy. Wierzbiański został pierwszym redaktorem naczelnym i kierował gazetą do 2000 roku. Na jej łamach publikowano wiadomości z Polski, Stanów Zjednoczonych i świata, a także reportaże, komentarze polityczne, felietony i teksty literackie. Ważne miejsce zajmowały sprawy niepodległościowe oraz życie amerykańskiej Polonii.

W redakcji spotykali się pisarze, naukowcy, politycy i działacze emigracyjni. Bywali tam między innymi Jan Nowak-Jeziorański, Ryszard Kapuściński i Janusz Głowacki. Wierzbiański pomagał nowym przybyszom z Polski nawiązywać kontakty, a czasem także znaleźć pracę. W latach 1980–1988 pełnił ponadto funkcję komisarza do spraw obrony praw człowieka przy władzach Nowego Jorku i działał w Kongresie Polonii Amerykańskiej.

Zasługi Wierzbiańskiego doceniono w Polsce i na emigracji

W 1987 roku prezydent RP na uchodźstwie Kazimierz Sabbat nadał mu Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski. Wierzbiański otrzymał także między innymi nagrodę dziennikarską im. Bolesława Prusa. W 1999 roku został odznaczony Orderem Orła Białego.

Zmarł 26 marca 2003 roku w Nowym Jorku, mając 89 lat. Jego prochy złożono w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. W 2007 roku jego imię nadano Collegium Civitas Uniwersytetu Opolskiego. „Nowy Dziennik” nadal ukazuje się jako tygodnik i działa również w internecie.

na podstawie: Powiat Rzeszów.

Ilustracja wykorzystana w artykule została pobrana z zewnętrznego źródła (Mariusz Kubik / Powiat Rzeszów). W przypadku zastrzeżeń dotyczących praw do zdjęcia prosimy o kontakt.

Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę

Treści na stronie są opracowywane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji

Ostatnie Artykuły