12 sierpnia 1984 zginął Jan Baran z Lutoryża podczas pokazu

41 lat temu świat lotnictwa zamarł nad Irlandią — 12 sierpnia 1984 roku na wojskowym lotnisku BALDONNEL w Dublinie zginął Jan Baran z Lutoryża, jeden z najbardziej utytułowanych polskich pilotów. Przypominamy jego drogę od podkarpackich pól do międzynarodowych podium i okoliczności tragicznego wypadku.

• Pamiętajcie Lutoryż i Rzeszów — wróćmy do historii Jana Barana
• Sprawdź, co wydarzyło się w Dublinie i jakie były osiągnięcia naszego pilota

Pamiętajcie Lutoryż i Rzeszów — wróćmy do historii Jana Barana

12 sierpnia 1984 roku na lotnisku wojskowym Baldonnel w Dublinie zginął pochodzący z Lutoryża koło Rzeszowa Jan Baran, jeden z najbardziej utytułowanych polskich lotników, członek Aeroklubu Rzeszowskiego.

Sprawdź, co wydarzyło się w Dublinie i jakie były osiągnięcia naszego pilota

Baran brał udział w Mistrzostwach Europy w lataniu precyzyjnym, które odbywały się w stolicy Irlandii. Zawody zakończyły się dużym sukcesem polskiej reprezentacji: Mistrzem Europy został Krzysztof Lenartowicz, brązowy medal zdobył przedstawiciel Aeroklubu Rzeszowskiego Witold Świadek, a drużynowo Polacy zajęli 1. miejsce. Jan Baran w klasyfikacji indywidualnej zajął 14. miejsce.

Do tragedii doszło już po oficjalnym zakończeniu zawodów, podczas lotu pokazowego. Pilot wykonywał demonstracyjny lot na samolocie „Wilga”. W czasie manewru skręcania na wysokości 100 metrów maszyna nagle runęła na ziemię. Lotnik zginął na miejscu. MIEJSCE wypadku: wojskowe lotnisko BALDONNEL, Dublin.

– W kilka dni później, po raz pierwszy w swej historii, peronowa płyta portu lotniczego w Rzeszowie posłużyć miała nie jako teren radosnych uniesień, lecz jako miejsce żałobnej manifestacji. Janek miał piękny, pełen powagi i pełen lotniczych akcentów pogrzeb. Pośmiertnie udekorowany został Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Lotniczy Rzeszów poniósł niepowetowaną stratę. Z grona współczesnego lotnictwa polskiego odszedł człowiek młody, ale wielki.

— Roman Przepióra, we wspomnieniach

Jan Baran urodził się w Lutoryżu (powiat rzeszowski) w 1947 roku. Lotniczą przygodę rozpoczął jeszcze w szkole średniej. Kontynuował naukę w rzeszowskiej Wyższej Szkole Inżynierskiej (późniejsza Politechnika Rzeszowska). Jeszcze w czasie studiów podjął pracę w Dziale Prób w Locie Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego jako pilot doświadczalny. Od 1978 roku latał w PLL „LOT”.

W karierze sportowej, reprezentując Aeroklub Rzeszowski, Baran zdobył m.in.:

• złoto w mistrzostwach Polski rajdowo-nawigacyjnych w 1974 roku,
• srebrne medale w mistrzostwach Polski w latach 1972 i 1979,
• łącznie 5 medali na mistrzostwach świata, gdzie startował czterokrotnie (w tym drużynowo złoto),
• drugie miejsce w plebiscycie na najpopularniejszego sportowca Polski południowo-wschodniej roku 1983, organizowanym przez dziennik „Nowiny”.

Po śmierci został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Pogrzeb Jana Barana w Rzeszowie miał charakter uroczysty i zgromadził liczne środowisko lotnicze oraz mieszkańców regionu — peronowa płyta portu lotniczego w Rzeszowie stała się miejscem żałobnej manifestacji.

Dla mieszkańców Lutoryża i Rzeszowa historia Jana Barana to opowieść o pasji, sukcesach sportowych i tragicznym końcu. Jego dorobek – zarówno jako pilota testowego, sportowca Aeroklubu Rzeszowskiego, jak i lotnika PLL „LOT” – pozostaje częścią regionalnej pamięci lotniczej.

Na podst. Powiat Rzeszowski