Młode dziedzictwo w Rzeszowie - które budynki zasługują na ochronę konserwatorską

Edukacyjna prelekcja w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Rzeszowie przekonała, że zabytkiem może stać się także budynek z ostatnich dekad — trzeba tylko wiedzieć, jak o niego zadbać.

• Zobacz jak Rzeszów może chronić młodsze zabytki
• Przemyśl wybór obiektów i ich historię
• Weź udział i zadawaj pytania

Zobacz jak Rzeszów może chronić młodsze zabytki

18 września 2025 r. w sali Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Rzeszowie odbyła się prelekcja Edyty Dawidziak, konserwatora zabytków z wieloletnim doświadczeniem. Tematem była ochrona tzw. młodego dziedzictwa — budynków i obiektów powstałych w XX i XXI wieku, które lokalsi często pomijają w przewodnikach i debatach o zabytkach. Prelegentka przedstawiła subiektywną listę takich obiektów i argumenty, dlaczego metryka nie powinna być jedynym kryterium ochrony.

Dawidziak analizowała zarówno budynki mieszkalne, jak i użyteczności publicznej, wskazując na regionalne przykłady zasługujące na większą uwagę. Wskazała na konieczność dokumentowania dorobku architektów i konstruktorów oraz na praktyczne zagrożenia dla wartości historycznej — między innymi reklamy naklejane na elewacje czy zasłanianie oryginalnych detali nowymi materiałami i technologiami.

Przemyśl wybór obiektów i ich historię

Prelekcja miała wyraźny wymiar edukacyjny: nie ograniczała się do terminologii, ale pokazywała narzędzia, które pozwalają już dziś zadbać o ochronę. Dawidziak podkreślała, że ochrona konserwatorska to nie tylko wpis do rejestru — to także upowszechnianie wiedzy, dokumentacja i refleksja nad przekazywaniem wartości przyszłym pokoleniom.

Publiczność otrzymała argumenty na rzecz szerokiego spojrzenia na dziedzictwo — liczy się kontekst lokalny, twórcy obiektów oraz ich znaczenie dla tożsamości miejsca. Sądząc po licznych pytaniach, obecni byli zainteresowani praktycznymi aspektami: jak zgłosić obiekt do ochrony, kto przygotowuje dokumentację i jak przeciwdziałać komercyjnym zmianom, które degradują historyczny charakter budynków.

Weź udział i zadawaj pytania

Organizatorzy projektu Kontrasty i konteksty – architektura wokół nas, finansowanego ze środków budżetu Województwa Podkarpackiego, zamierzają kontynuować cykl spotkań i działań popularyzujących temat. Prelekcja wykazała, że dyskusja o młodym dziedzictwie jest w Rzeszowie potrzebna — i że jej uczestnicy chcą nie tylko słuchać, ale działać.

“Dziękujemy za zainteresowanie i obecność.”
Monika Ohar-Pawiak

Spotkania tego typu to dobra okazja, by nauczyć się rozpoznawać wartość architektoniczną wokół nas i dowiedzieć się, jak realnie wpływać na zachowanie dorobku poprzednich pokoleń.

na podstawie: Biblioteka Rzeszów.