Od Siedlisk do Auschwitz – historia bł. ks. Józefa Kowalskiego i pamięć w regionie

W Rzeszowie i okolicach wciąż wspomina się postać bł. księdza Józefa Kowalskiego – salezjanina, który urodził się w rodzinnej miejscowości pod Rzeszowem i zginął w obozie Auschwitz. W rocznicę urodzin przypomina się jego drogę zakonnej formacji, pracę duszpasterską i świadectwo w najtrudniejszych chwilach wojny. To opowieść o duchowości i o tym, jak miejscowa pamięć przechowuje ślady życia jednej z najbardziej rozpoznawalnych postaci religijnych regionu.

• Korzenie i droga duchowa – Rzeszów i powiat rzeszowski
• Aresztowanie, obóz i świadectwo życia – relacje współwięźniów
• Kaplica i pamiątki w kościele pw. św. Józefa – jak pamięć przybrała kształt

Korzenie i droga duchowa – Rzeszów i powiat rzeszowski

Urodzony w Siedliskach – gmina Lubenia, Józef Kowalski przyszedł na świat 13 marca 1911 roku w rodzinie Wojciecha i Zofii z domu Borowiec. Był siódmym z dziewięciorga dzieci; przywiązanie do wiary kształtowało się od najmłodszych lat. Po pierwszej Komunii wszedł w krąg praktyk parafialnych – został członkiem Bractwa Różańca Świętego działającego przy klasztorze dominikanów w Borku Starym.

Gimnazjum klasyczne ukończył w Krakowie, a zawodową drogę związał z zakonem salezjanów – już w wieku 11 lat trafił do zakładu w Oświęcimiu, gdzie rozpoczęła się jego zakonna formacja. Śluby wieczyste złożył w 1934 roku, a kapłaństwo przyjął 29 maja 1938 roku z rąk biskupa Stanisława Rosponda. Dwa lata później wojna zmieniła jego życie i otoczenie pracy duszpasterskiej.

Aresztowanie, obóz i świadectwo życia – relacje współwięźniów

W czasie okupacji dom salezjanów przy ul. Tynieckiej w Krakowie znalazł się pod nadzorem niemieckich władz. 23 maja 1941 roku ks. Kowalski został aresztowany przez Gestapo; po przesłuchaniach i pobycie w więzieniu na Montelupich trafił do obozu koncentracyjnego Auschwitz – przydzielono mu numer obozowy 17350. Do końca starał się nieść wsparcie duchowe i materialne współwięźniom – potajemnie udzielał sakramentów i dodawał otuchy.

Po odmowie podeptania różańca skierowano go w czerwcu 1942 roku do karnej kompanii. Zginął w nocy z 3 na 4 lipca 1942 roku; świadkowie twierdzili, że został zamordowany przez funkcjonariuszy obozowych. Jego postawa została uznana za męczeństwo – 13 czerwca 1999 roku papież Jan Paweł II ogłosił go błogosławionym wśród 108 męczenników II wojny światowej.

W skrótowej formie – najważniejsze daty i fakty:

• 13 marca 1911 – urodziny w Siedliskach,
• 29 maja 1938 – święcenia kapłańskie,
• 23 maja 1941 – aresztowanie przez Gestapo,
• 26 czerwca 1941 – przybycie do Auschwitz, nr 17350,
• 3–4 lipca 1942 – śmierć w obozie,
• 13 czerwca 1999 – beatyfikacja.

Kaplica i pamiątki w kościele pw. św. Józefa – jak pamięć przybrała kształt

W miejscach związan ych z jego życiem pamięć przybrała formy namacalne. W Siedliskach, tam gdzie stał dom rodzinny, wybudowano kościół pw. św. Józefa, w którym wydzielono kaplicę poświęconą błogosławionemu. Znajdują się tam przedmioty i pamiątki dokumentujące jego życie oraz upamiętnienia, które pomagają mieszkańcom oraz odwiedzającym zrozumieć lokalny wymiar tej historii.

Dla współczesnego mieszkańca regionu ta opowieść niesie praktyczne znaczenie – przypomina o wartościach, na których opierało się życie wielu parafii, oraz o tym, że historia największych dramatów XX wieku ma twarze i adresy bliskie codzienności. W miejscu pamięci można zobaczyć materialne dowody losów osoby, której postawa została uznana za świadectwo wiary wobec przemocy.

Źródła przypominają losy ks. Kowalskiego na podstawie relacji współwięźniów i zachowanych dokumentów – to one kształtują lokalną narrację o męczenniku, która przetrwała dzięki parafialnym inicjatywom i pamięci mieszkańców.

na podstawie: Powiat Rzeszowski.