Dwuletni dialog dla rolników - realne wsparcie i zmiany dla Podkarpacia

W ciągu dwóch lat rozmów i szybkich interwencji sytuacja na polach Podkarpacia przestała być tematem jedynie emocji — stała się konkretnym programem działań. Przy stołach dialogu pojawiali się przedstawiciele administracji, instytucji i organizacji rolniczych, a efekty tych rozmów trafiły do kieszeni producentów i do aktów prawnych. W efekcie gospodarstwa otrzymały pomoc doraźną i narzędzia stabilizujące rynek.

• Zespół ds. rolnictwa i obszarów wiejskich - jak powstało stałe forum i co robił
• Konkretne działania - dopłaty, embargo i zmiany w Zielonym Ładzie

Zespół ds. rolnictwa i obszarów wiejskich - jak powstało stałe forum i co robił

Z inicjatywy Wojewody Podkarpackiego Teresy Kubas-Hul powołano Zespół ds. rolnictwa i obszarów wiejskich, w skład którego weszło 26 przedstawicieli środowisk rolniczych oraz branżowych organizacji. Zespół spotykał się regularnie — w 2024 r. i 2025 r. odbyło się 19 posiedzeń, podczas których diagnozowano problemy i przekazywano rekomendacje do ministerstw oraz instytucji centralnych.

Spotkania poruszały tematy od sytuacji na granicy z Ukrainą, przez kontrole i działanie ARiMR czy KRUS, aż po kwestie gospodarki wodnej i szkód łowieckich. Z podjętych wniosków wynikały konkretne propozycje zmian w przepisach oraz instrumenty wsparcia - od dopłat po ułatwienia administracyjne.

Konkretne działania - dopłaty, embargo i zmiany w Zielonym Ładzie

Realizacja postulatów zgłoszonych podczas protestów znalazła odzwierciedlenie w szeregu kroków administracyjnych i legislacyjnych. Porozumienia zawarte przy okazji spotkań w Medyce (6 stycznia 2024 r.) i w Jasionce (19 marca 2024 r.) były punktem wyjścia do wielu rozwiązań.

• Uruchomiono dopłaty do kukurydzy - Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyjmowała wnioski w dniach 22–29 lutego 2024 r. W województwie podkarpackim złożono 13 757 wniosków, a łączna kwota wsparcia wyniosła 48 950 046 zł.
• Zwiększono dostęp do kredytów płynnościowych poprzez uruchomienie limitów linii kredytowych dla banków od 22 lutego 2024 r., co miało pomóc gospodarstwom zachować płynność w trudnym okresie.
• Aby chronić rynek krajowy, utrzymano embargo na import wybranych produktów rolno-spożywczych z Ukrainy wprowadzone rozporządzeniem z 15 września 2023 r. Zakaz obejmuje m.in. zboża, kukurydzę, rzepak, słonecznik, mąkę, otręby, śrutę i makuchy - dopuszczając jedynie tranzyt z określonymi warunkami.
• Uruchomiono też dopłaty dla producentów zbóż na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 25 kwietnia 2024 r., mające zmniejszyć nadwyżki zalegające na rynku.
• W efekcie dialogu Polska wynegocjowała modyfikacje zasad Europejskiego Zielonego Ładu - m.in. zniesienie obowiązku ugorowania 4% gruntów ornych w 2024 r., wprowadzenie tej praktyki jako dobrowolnego ekoschematu od 2025 r., opcję wyboru między dywersyfikacją upraw a zmianowaniem oraz zwolnienia małych gospodarstw do 10 ha z sankcji warunkowości.

Działania uzupełniały programy pomocy klęskowej na lata 2024–2025 - dopłaty obszarowe uzależnione od wysokości strat (od 250 zł do 6 000 zł na 1 ha), wsparcie dla rodzin rolniczych zagrożonych utratą płynności oraz specjalne programy dla sadowników. Środki pochodziły zarówno z budżetu państwa, jak i z funduszy Unii Europejskiej, w tym z nadzwyczajnej pomocy przyznanej przez Komisję Europejską.

Rolę w egzekwowaniu ochrony rynku odegrały też zwiększone kontrole importowanych produktów prowadzone przez właściwe inspekcje.

W praktyce oznacza to, że dialog przełożył się na zestaw instrumentów finansowych, regulacyjnych i kontrolnych skierowanych do producentów rolnych.

Mieszkańcy i producenci zyskali konkretne narzędzia i przewodnik po wsparciu - warto pamiętać, że instytucje takie jak ARiMR i KRUS nadal są punktem pierwszego kontaktu w sprawie dopłat i programów pomocowych, a zgromadzenie dowodów strat oraz terminowe składanie wniosków zwiększa szanse na uzyskanie środków. Dla gospodarstw oznacza to też konieczność śledzenia zmian w zasadach ekoschematów i WPR oraz korzystania z porad przedstawicieli Zespołu, którzy zbierali postulaty i kierowali je dalej.

na podstawie: UW Rzeszów.