Camino zmienia pielgrzymów. W Rzeszowie rozmawiano o przyszłości szlaku

Jedni ruszają do Santiago de Compostela z powodów religijnych, inni szukają wyciszenia, sensu albo sprawdzają własne możliwości. W Rzeszowie naukowcy, duchowni i badacze kultury zastanawiali się, jak te różne motywacje zmieniają współczesne Camino. Rozmowa dotyczyła także przyszłości szlaków, rosnącej liczby pielgrzymów i ich znaczenia dla Podkarpacia.

Od Mszy w sanktuarium do rozmowy o przyszłości Camino

XVIII Międzynarodową Konferencję Naukową rozpoczęła Msza Święta w Sanktuarium Matki Bożej Rzeszowskiej pod przewodnictwem biskupa Kazimierza Górnego. Później uczestnicy spotkali się w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Podkarpackiego, gdzie odbyły się wykłady i dyskusje.

Tematem konferencji były dawne i współczesne drogi św. Jakuba oraz ich wpływ na życie religijne, społeczne i kulturalne. Wśród uczestników znalazły się Anna Huk, członek Zarządu Województwa Podkarpackiego, oraz Katarzyna Sołek, sekretarz województwa.

Rozmawiano o historii pielgrzymowania, teologii drogi i tradycjach związanych z Santiago de Compostela. Pojawiły się także pytania o to, czy Camino nadal jest przede wszystkim pielgrzymką religijną, czy coraz częściej staje się również doświadczeniem osobistym, kulturowym i turystycznym.

„Camino de Santiago jest wyjątkowym przykładem tego, jak wielowiekowa tradycja może pozostawać żywa i odpowiadać na potrzeby kolejnych pokoleń” – mówiła Anna Huk, członek Zarządu Województwa Podkarpackiego.

W programie znalazły się między innymi tematy dotyczące:

• historii i teologicznego znaczenia Drogi św. Jakuba,
• procesji oraz ceremonii w katedrze w Santiago de Compostela,
• rozwoju sieci szlaków w Europie Środkowo-Wschodniej,
• doświadczeń Słowacji i innych państw,
• relacji między pielgrzymowaniem a turystyką,
• duszpasterstwa młodych osób,
• dostępności Camino dla osób niewidomych i niedowidzących.

Pielgrzymka, turystyka i nowe motywacje uczestników

Jedna z sesji koncentrowała się na przemianach współczesnego pielgrzymowania. Uczestnicy analizowali masowe zainteresowanie Santiago de Compostela oraz relacje między pielgrzymami i turystami. W dyskusji pojawiło się pojęcie „peregrinofobii”, opisujące napięcia związane z dużą liczbą osób korzystających z popularnych tras.

Mówiono również o „caminophilii”, czyli szczególnym przywiązaniu do Camino i związanych z nim doświadczeń. Badacze zastanawiali się też, kiedy rozwój infrastruktury i ruchu turystycznego prowadzi do turystyfikacji szlaku.

Motywacje osób ruszających w drogę są bardzo różne. Dla części pielgrzymów najważniejszy pozostaje wymiar religijny. Inni chcą zatrzymać się po ważnym wydarzeniu w życiu, odpocząć od codzienności, odnaleźć sens albo pokonać konkretną trasę. Camino może być także sposobem poznawania kultury i spotkania z innymi ludźmi.

Ta różnorodność sprawia, że Drogą św. Jakuba zajmują się nie tylko teologowie i historycy. Szlak analizują także geografowie, socjologowie oraz badacze kultury. Podczas konferencji przedstawiono między innymi Skalę Pielgrzymowania Chrześcijańskiego, która służy do badania doświadczeń osób wyruszających na pielgrzymkę.

„Zmieniają się ludzie, którzy wyruszają na Camino. Zmieniają się ich motywacje, sposoby przeżywania drogi, formy organizacji pielgrzymowania i społeczne funkcje szlaku” – podkreślała Anna Huk, członek Zarządu Województwa Podkarpackiego.

Podczas innej sesji omawiano Camino jako dziedzictwo kulturowe i wyzwanie duszpasterskie. Wśród tematów znalazły się nazwy polskich ulic związane z Drogą św. Jakuba, wpływ pielgrzymowania na ciało i duchowość oraz sposoby docierania z przesłaniem Camino do młodych osób. Analizowano też znaczenie romańskich portali i możliwości wykorzystania szlaku do integracji osób z niepełnosprawnościami wzroku.

Via Regia prowadzi przez Rzeszów i podkarpackie miejscowości

Dla Podkarpacia znaczenie ma przebieg Drogi św. Jakuba Via Regia, należącej do europejskiej sieci tras prowadzących do Santiago de Compostela. Podkarpacki odcinek łączy między innymi:

• Przemyśl,
• Jarosław,
• Przeworsk,
• Łańcut,
• Rzeszów,
• Ropczyce,
• Pilzno.

To sprawia, że szlak jest nie tylko trasą pielgrzymkową. Pozwala również poznawać zabytki, świątynie i historię kolejnych miejscowości regionu. Dla mieszkańców oznacza to możliwość korzystania z istniejącego dziedzictwa nie tylko podczas religijnej wędrówki, lecz także przy planowaniu wycieczek i poznawaniu własnego województwa.

Szczególną rolę w rozwoju podkarpackiej części szlaku odgrywa Przeworsk. Przy tamtejszym Sanktuarium Grobu Bożego działa Bractwo św. Jakuba Apostoła. W rozwój tras i ich promocję angażują się także instytucje kultury, organizacje społeczne oraz samorządy.

Osobną część konferencji poświęcono Rokowi Świętemu Compostelańskiemu 2027. Biskup Piotr Przyborek i ksiądz Elisardo Temperán omawiali szanse oraz wyzwania związane z tym wydarzeniem. Dla środowisk związanych z Camino będzie to także okazja do rozmowy o rosnącej liczbie pielgrzymów, dostępności tras i sposobach ochrony ich religijnego oraz kulturowego charakteru.

Rzeszowskie spotkanie pokazało, że Droga św. Jakuba nie jest wyłącznie zabytkiem przeszłości. Nadal zmienia się razem z osobami, które nią podążają, a jednocześnie zachowuje podstawowy sens – przejście, spotkanie i dotarcie do wyznaczonego celu. Na Podkarpaciu ten europejski szlak łączy miejscowości, dziedzictwo i współczesne sposoby przeżywania drogi.

na podstawie: Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego.