Rok profilaktyki - badania mogą zmieniać statystyki zdrowia na Podkarpaciu

W Rzeszowie dyskusja o zdrowiu przestała być teoretyczna - Rok Profilaktyki Zdrowotnej ma przypomnieć, że badania i codzienne wybory przekładają się na konkretne liczby. Na ulicach rozmowy o kolonoskopii mieszają się z danymi pokazującymi duże różnice między powiatami. Dla części gmin program to realna zmiana, dla innych wciąż wyzwanie.

• Liczby mówią - gdzie na Podkarpaciu najczęściej pojawia się rak jelita grubego
• Program profilaktyczny - jak wygląda udział i co oferuje NFZ

Liczby mówią - gdzie na Podkarpaciu najczęściej pojawia się rak jelita grubego

W 2025 roku z powodu nowotworu jelita grubego opiekę medyczną w regionie otrzymało 4057 osób. Choroba ta długo może przebiegać bezobjawowo, dlatego statystyki pacjentów i zasięg badań przesiewowych są kluczowe. Wśród powiatów najwyższe liczby pacjentów odnotowały m.in. powiat rzeszowski - 322 oraz miasto Rzeszów - 396, a w skali gmin widać duże rozbieżności – niektóre miejscowości osiągnęły ponad 22% udziału mieszkańców, którzy skorzystali z kolonoskopii jako badania profilaktycznego.

W tabeli źródłowej wyróżniały się gminy i miasta z najwyższym odsetkiem wykonanych kolonoskopii:

• Stary Dzików - 22,87%
• Krościenko Wyżne - 22,79%
• Trzebownisko - 22,54%
• miasto Krosno - 22,49%
• miasto Rzeszów - 20,64% Te różnice sugerują, że lokalne działania informacyjne i dostępność świadczeń mocno wpływają na zgłaszalność.

Program profilaktyczny - jak wygląda udział i co oferuje NFZ

W ramach programów przesiewowych na terenie Podkarpacia wykonano w 2025 roku 13 143 badań, z czego 58% przypadało na kobiety. Badania są finansowane z Narodowego Funduszu Zdrowia, co ma ułatwiać dostęp do diagnostyki i zmniejszać bariery kosztowe.

“Badanie jest w pełni finansowane przez NFZ, łącznie ze znieczuleniem.” - Rafał Śliż, rzecznik Podkarpackiego NFZ

Na portalu NFZ publikowana jest miesięczna mapa pokazująca, jaki odsetek mieszkańców skorzystał z badania oraz wykaz placówek wykonujących kolonoskopię. To narzędzie pozwala śledzić zmiany i porównywać wyniki między gminami oraz powiatami.

Dla przypomnienia trzy podstawowe obszary, które program podkreśla w kontekście profilaktyki:

• ruch jako element codziennego dbania o zdrowie,
• zdrowe odżywianie wpływające na ryzyko wielu chorób,
• badania profilaktyczne umożliwiające wczesne wykrycie zmian chorobowych.

Rok ogłoszony jako Rok Profilaktyki Zdrowotnej ma wyeksponować te trzy filary i zachęcić do regularnej kontroli stanu zdrowia.

Mieszkańcy mogą zwrócić uwagę na to, że wysoki udział w badaniach często idzie w parze z lepszą informacją o dostępnych świadczeniach i aktywnością lokalnych programów. Tam, gdzie odsetek wykonanych kolonoskopii przekroczył 20%, łatwiej mówić o realnym wpływie na zmniejszenie negatywnych konsekwencji chorób wykrywanych zbyt późno. Informacje o miejscach, które wykonują badania, i aktualne statystyki udostępnia Podkarpacki NFZ.

na podstawie: UM Rzeszów.