Dwie dotacje na dziedzictwo. Terminy już się zbliżają

Wokół zabytków i tradycji ruszył nabór, który może rozstrzygnąć o wielu drobnych, ale ważnych działaniach. Narodowy Instytut Dziedzictwa uruchomił dwa programy dotacyjne, a w grze są pieniądze na porządkowanie historycznych miejsc, dokumentowanie lokalnego dziedzictwa i przekazywanie dawnych umiejętności młodszym pokoleniom. To propozycja dla tych, którzy chcą ratować pamięć miejsca, zanim zniknie z niej ostatni ślad.

• Społecznicy dostają szansę na porządkowanie zabytków i warsztaty z tradycji
• Tradycja ma przejść dalej, zanim urwie się nić pamięci

Społecznicy dostają szansę na porządkowanie zabytków i warsztaty z tradycji

Pierwszy z programów, „Wspólnie dla dziedzictwa”, został skierowany do organizacji pozarządowych. Jego sens jest prosty: wzmocnić zaangażowanie ludzi wokół opieki nad zabytkami i tym, co z nimi sąsiaduje. Chodzi nie tylko o wielkie remonty, lecz także o pracę u podstaw – tę cichą, często niewidoczną, ale bez niej dziedzictwo szybko zaczyna się sypać.

Wnioski mogą dotyczyć między innymi:

– prac porządkowych przy zabytkach i w ich otoczeniu
– identyfikowania, inwentaryzowania i dokumentowania materialnego dziedzictwa kulturowego, z wyłączeniem zabytków archeologicznych
– warsztatów oraz szkoleń z tradycyjnych rzemiosł i technik budowlanych
– działań edukacyjnych i upowszechniających lokalne dziedzictwo materialne

To ważne zwłaszcza tam, gdzie działa stowarzyszenie, fundacja albo grupa pasjonatów, którzy od dawna widzą, że stary mur, kapliczka czy dawny detal architektoniczny wymagają nie tylko dobrej woli, ale też pieniędzy i planu. W latach 2016–2025 do programu wpłynęło ponad 1600 wniosków, co pokazuje, że zainteresowanie nie słabnie. Tegoroczny budżet wynosi 1 mln 520 tys. zł, a jedno dofinansowanie może sięgnąć od 5 tys. zł do 80 tys. zł.

Nabór trwa do 14 maja 2026 r.. Dla organizacji z Rzeszowa i całego Podkarpacia to może być moment, by z papierowych planów zrobić realne działania – takie, które zostają na dłużej niż jeden sezon.

Tradycja ma przejść dalej, zanim urwie się nić pamięci

Drugi program, „Niematerialne – przekaż dalej”, dotyczy już nie murów i dachówek, lecz zwyczajów, umiejętności i wiedzy przekazywanej z pokolenia na pokolenie. Tu stawką jest to, czego nie da się wpisać do inwentarza zabytków, ale co równie łatwo może zniknąć: sposób świętowania, lokalne obrzędy, rzemiosło, rodzinne i środowiskowe praktyki.

O dofinansowanie mogą starać się:

– organizacje pozarządowe
– samorządowe instytucje kultury
– kościoły i związki wyznaniowe

W tym programie wsparcie można przeznaczyć na:

– projekty wzmacniające międzypokoleniowy przekaz wiedzy i umiejętności
– działania edukacyjne dla młodszych odbiorców, pokazujące rolę dziedzictwa niematerialnego w kulturze
– dokumentowanie elementów niematerialnego dziedzictwa

Tutaj także liczy się czas. Nabór potrwa do 8 maja 2026 r., a budżet na ten rok wynosi 500 tys. zł. Jedno zadanie może otrzymać od 5 tys. zł do 50 tys. zł. W mniejszych miejscowościach, ale i w większych ośrodkach, to właśnie takie środki potrafią uratować warsztat rzemieślniczy, sfinansować spotkania międzypokoleniowe albo zebrać i opisać to, co dotąd funkcjonowało tylko w pamięci mieszkańców.

na podstawie: Urząd Miasta w Rzeszowie.