Ponad 39 mln zł na opiekę i oddech dla opiekunów na Podkarpaciu

Za tą kwotą nie stoją tylko tabelki i urzędowe wnioski. Chodzi o miejsca, w których dorosłe osoby z niepełnosprawnościami mogą liczyć na bezpieczny pobyt, a ich bliscy na chwilę wytchnienia od codziennej, ciężkiej opieki. Na Podkarpaciu oba programy układają się dziś w konkretną sieć wsparcia, rozrzuconą od Rzeszowa po mniejsze gminy. Skala pieniędzy robi wrażenie, ale jeszcze ważniejsze są miejsca i godziny, które dzięki nim realnie odciążają rodziny.

• Centra opiekuńczo-mieszkalne rosną w kolejnych gminach
• Rzeszów i inne samorządy uruchamiają kolejne miejsca wsparcia
• Opieka wytchnieniowa daje opiekunom czas, którego zwykle brakuje

Centra opiekuńczo-mieszkalne rosną w kolejnych gminach

W województwie podkarpackim program „Centra opiekuńczo-mieszkalne” rozwija się już od kilku lat i obejmuje dwa oddzielne obszary finansowania. Pierwszy służy tworzeniu oraz wyposażaniu placówek, które zapewniają pobyt dzienny i całodobowy dorosłym osobom z niepełnosprawnościami w stopniu umiarkowanym i znacznym. Drugi utrzymuje bieżącą działalność tych ośrodków, tak by nie były jedynie budynkiem, ale działały na co dzień.

Jak podkreśliła Teresa Kubas-Hul, wojewoda podkarpacki, takie rozwiązania przekładają się nie tylko na samych uczestników programu, lecz także na ich rodziny.

„W efekcie przyczyniają się do poprawy jakości życia zarówno osób z niepełnosprawnościami, jak i ich najbliższych” – mówi Teresa Kubas-Hul, wojewoda podkarpacki.

Na Podkarpaciu do modułu pierwszego przystąpiło od 2020 roku 15 samorządów. To 13 gmin: Dydnia, Gać, Czarna w powiecie łańcuckim, Dębica, Nowa Sarzyna, Kamień, Trzebownisko, Rzeszów, Tryńcza, Stalowa Wola, Rakszawa, Nowy Żmigród i Lubaczów, a także dwa powiaty: jarosławski i niżański. Dwie inwestycje wciąż są w toku – w Nowym Żmigrodzie i Rakszawie. Zakończenie obu zaplanowano na 2027 rok.

Łącznie na ten etap programu przyznano 36 574 548,50 zł. W 2026 roku budżet całego programu, obejmującego oba moduły, ma wynieść 22 885 324,56 zł.

Rzeszów i inne samorządy uruchamiają kolejne miejsca wsparcia

Na mapie Podkarpacia przybywa też gotowych placówek. Obecnie działa 14 Centrów opiekuńczo-mieszkalnych, a kolejne mają rozpocząć pracę już w najbliższych tygodniach. Tego dnia szczególnie widoczny był jeden wniosek: system nie zatrzymuje się na etapie zapowiedzi, tylko przechodzi do codziennego działania.

W bieżącym roku w regionie ma być łącznie 304 miejsc dla uczestników programu, w tym:

• 195 miejsc pobytu dziennego,
• 109 miejsc pobytu całodobowego.

Nowe otwarcia są już w kalendarzu. 1 czerwca działalność ma rozpocząć centrum w Świętoniowej w gminie Przeworsk, a 1 lipca – placówka w Stalowej Woli. Dla rodzin oznacza to coś więcej niż samą liczbę łóżek czy sal. To możliwość realnego wsparcia wtedy, gdy opieka domowa staje się zbyt ciężka, a bliscy potrzebują bezpiecznego zaplecza dla osoby, nad którą czuwają.

W module drugim, dotyczącym finansowania bieżącej działalności, od 2021 roku uczestniczy 14 samorządów. Wśród nich są m.in. Rzeszów, Jasło, Przeworsk, Dębica, Trzebownisko, Kamień, Nowa Sarzyna, Dydnia i Gać, a także powiaty jarosławski i niżański. Do maja minister właściwy do spraw rodziny zatwierdził 12 wniosków na 14 456 606,61 zł. Podpisano też umowy z trzema samorządami: Jasłem, Przeworskiem i Rzeszowem. W przypadku stolicy regionu chodzi o blisko 2,9 mln zł.

Opieka wytchnieniowa daje opiekunom czas, którego zwykle brakuje

Drugim filarem wsparcia pozostaje program „Opieka wytchnieniowa”. To narzędzie skierowane do osób, które na co dzień sprawują bezpośrednią opiekę nad osobami z niepełnosprawnościami. Z programu można korzystać w formie dziennej albo całodobowej, a jego sens jest prosty: dać opiekunowi czas na odpoczynek, zdrowie i zwykłe życiowe obowiązki, które przy stałej opiece często schodzą na dalszy plan.

Wojewoda podkarpacki zwróciła uwagę, że finansowanie odbywa się w całości ze środków Funduszu Solidarnościowego, bez konieczności dokładania wkładu własnego przez samorządy. Usługi mogą realizować gminy i powiaty samodzielnie, we współpracy z organizacjami pozarządowymi albo przez zakup usług od podmiotów prywatnych. W grę wchodzą też osoby wskazane przez uczestników programu.

Limity wsparcia są jasno określone:

• do 240 godzin rocznie na jednego uczestnika w formule pobytu dziennego,
• do 14 dób rocznie w formule pobytu całodobowego.

Do programu w formule dziennej przystąpiły 122 gminy i powiaty, a łączna kwota wsparcia przekracza 15,3 mln zł. W formule całodobowej uczestniczy 28 samorządów, które otrzymają ponad 1,1 mln zł. W 2026 roku wartość całego programu ma przekroczyć 16,4 mln zł.

Suma obu programów pokazuje skalę publicznego wsparcia na Podkarpaciu. To już nie pojedyncze działania, ale rozbudowywany system, który ma odciążać rodziny i dawać osobom z niepełnosprawnościami bardziej stabilne, bezpieczne warunki. Właśnie na tym polega jego najważniejszy wymiar – na codzienności, która staje się choć trochę lżejsza.

na podstawie: Podkarpacki UW.