Oczyszczalnia w Rzeszowie przejdzie największą rozbudowę w historii MPWiK

Około 226 mln zł ma kosztować rozbudowa rzeszowskiej oczyszczalni ścieków. Inwestycja zwiększy jej przepustowość o jedną czwartą i stworzy zapas potrzebny przy dalszym rozwoju miasta. MPWiK przygotowuje się także na większą rolę w obsłudze sąsiednich gmin, produkcję biometanu oraz rosnące zagrożenia dla infrastruktury krytycznej. O tych planach i problemach branży mówił Marcin Lewandowski, prezes zarządu spółki, w rozmowie dla kanału hydroFON.

• Rozbudowa oczyszczalni ma dać miejsce dla kolejnych inwestycji
• Sieci na przyłączonych terenach nie nadążają za zabudową
• Biogaz i cyberbezpieczeństwo wyznaczają nowe zadania spółki

Rozbudowa oczyszczalni ma dać miejsce dla kolejnych inwestycji

Największe przedsięwzięcie w historii MPWiK obejmuje rozbudowę rzeszowskiej oczyszczalni ścieków. Spółka pozyskała na ten cel około 130 mln zł dofinansowania. Wniosek przygotowany w ramach programu FEnIKS otrzymał najwyższą ocenę w kraju.

Po zakończeniu prac przepustowość obiektu ma wzrosnąć o około 25 proc. Nie chodzi wyłącznie o obsługę obecnych potrzeb. Większa rezerwa ma pozwolić przygotować system na kolejne osiedla, nowe domy oraz rozwój terenów przeznaczonych pod działalność gospodarczą. Rozbudowa ma także ułatwić spełnienie zaostrzających się wymagań prawnych i środowiskowych.

MPWiK rozpoczęło przygotowania do inwestycji jeszcze przed ogłoszeniem naboru. Przy przedsięwzięciu tej skali wcześniejsze opracowanie koncepcji, dokumentacji i decyzji administracyjnych decyduje o tym, czy spółka będzie gotowa, gdy pojawi się możliwość zdobycia pieniędzy.

Podczas rozmowy prezes zwracał uwagę, że planowanie sieci nie może kończyć się na jednym roku ani na trzyletnim okresie taryfowym. Potrzebna jest perspektywa co najmniej pięciu, dziesięciu, a nawet dwudziestu lat. Analizy powinny obejmować miejsca, w których mogą powstać nowe osiedla, zabudowa jednorodzinna i zakłady pracy, a także przyszłe średnice magistral oraz możliwości dalszej rozbudowy.

„Za wszystkimi planami, cyframi i dokumentami musimy widzieć przede wszystkim mieszkańców”.

Taki sposób planowania ma bezpośrednie znaczenie dla osób kupujących mieszkania, budujących domy i prowadzących działalność gospodarczą. Brak odpowiedniej sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej może opóźnić inwestycję albo ograniczyć rozwój danego obszaru.

Sieci na przyłączonych terenach nie nadążają za zabudową

Osobnym problemem są obszary, które zostały włączone do Rzeszowa. Znajdująca się tam infrastruktura w wielu miejscach ma zbyt małe parametry w stosunku do obecnych potrzeb rozwijających się osiedli. Konieczne są przebudowy przewodów przesyłowych, zwiększanie średnic sieci i dalsza rozbudowa kanalizacji.

To kosztowne zadania, ale bez nich nowe części miasta nie będą miały podobnych możliwości rozwoju jak wcześniej uzbrojone tereny. Wymiana pojedynczych odcinków nie zawsze wystarczy, ponieważ przepustowość całego układu zależy także od magistral, przepompowni i odbioru ścieków.

Długofalowe planowanie dotyczy również źródeł wody. Na Podkarpaciu coraz wyraźniej widać ograniczoną dostępność wód podziemnych. Dodatkowym utrudnieniem są podwyższone stężenia żelaza i manganu. Rzeszów korzysta z ujęcia powierzchniowego, jednak bezpieczeństwo dostaw wymaga patrzenia szerzej niż tylko na granice administracyjne miasta.

W rozmowie wskazano możliwość większego wykorzystania rzeszowskiej oczyszczalni przez sąsiednie gminy. Centralne oczyszczanie ścieków mogłoby poprawić wykorzystanie istniejącej instalacji, a większa skala działalności potencjalnie przyniosłaby korzystniejsze warunki ekonomiczne.

Takie rozwiązanie wymaga jednak nowych sieci przesyłowych, sprawdzenia możliwości technicznych i uzgodnienia sposobu finansowania. Przed podjęciem decyzji trzeba będzie przeanalizować stan infrastruktury w każdej gminie, koszty transportu ścieków oraz opłacalność całego przedsięwzięcia. Dla mniejszych samorządów oznaczałoby to możliwość przeznaczenia większych środków na kanalizację i przyłączanie gospodarstw, zamiast na modernizację własnych oczyszczalni.

Biogaz i cyberbezpieczeństwo wyznaczają nowe zadania spółki

MPWiK chce zwiększać ilość biogazu powstającego podczas oczyszczania ścieków. Pomóc mają odpowiednio dobrane kofermenty, czyli materiały dodawane do procesu, których skład i proporcje badała Politechnika Krakowska.

Kolejnym etapem może być oczyszczanie biogazu do biometanu. Takie paliwo mogłoby ograniczyć wydatki spółki na energię i zmniejszyć wpływ jej działalności na środowisko. Jednocześnie sprzedaż biometanu mogłaby stworzyć dodatkowe przychody. Pieniądze można byłoby przeznaczyć na modernizację sieci, przepompowni i innych urządzeń, ograniczając presję na ceny wody oraz odbioru ścieków.

Rozwój tego kierunku zależy jednak od przepisów, procedur administracyjnych i finansowania. Zdaniem prezesa MPWiK przedsiębiorstwa potrzebują stabilnych regulacji, programów wsparcia oraz współpracy ze spółkami energetycznymi. Same instalacje i doświadczenie w produkcji biogazu nie wystarczą, jeśli nie będzie warunków do bezpiecznego rozwijania produkcji biometanu.

Drugim obszarem wymagającym stałych nakładów jest ochrona systemów informatycznych. Położenie Rzeszowa i wojna za wschodnią granicą zwiększają znaczenie zabezpieczenia infrastruktury krytycznej. MPWiK odnotowuje próby rekonesansu infrastruktury teleinformatycznej.

Koszty urządzeń, oprogramowania i pracy specjalistów są wysokie. Jednorazowe dotacje mogą pomóc kupić część wyposażenia, ale nie zapewniają wieloletniego utrzymania systemów ani zespołów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo. Spółka musi przy tym dzielić środki między modernizację sieci, nowe technologie, wynagrodzenia i ochronę cyfrową.

W rozmowie podkreślono również rolę pracowników, którzy przez lata zapewniają ciągłość działania MPWiK. Dalszym celem spółki jest wdrażanie nowych technologii i stworzenie w Rzeszowie miejsca otwartego na rozwiązania przydatne całej branży wodociągowo-kanalizacyjnej. Chodzi o przedsiębiorstwo przygotowujące się do przyszłych potrzeb, a nie tylko reagujące na bieżące awarie i braki infrastrukturalne.

na podstawie: MPWiK Rzeszów.