S19 na Podkarpaciu pod lupą. GDDKiA odpowiada liczbami

Wokół S19 na Podkarpaciu znów pojawiają się niepełne informacje, a GDDKiA odpowiada na nie zestawem twardych danych. Inwestycja prowadzona jest etapami, w wymagającym karpackim terenie, gdzie o tempie decydują nie tylko maszyny, lecz także grunt, pogoda, formalności i badania archeologiczne. W części miejsc roboty widać już na drodze, w innych wciąż ważą się szczegóły projektu. To właśnie dlatego proste oceny z zewnątrz tak często mijają się z realnym obrazem budowy.

• Karpacki teren i metan nie pozwalają na proste terminy
• Mapa odcinków pokazuje, gdzie prace są najbliżej mety
• Via Carpatia rozwija się etapami, a spory rozstrzygają umowy i dokumenty

Karpacki teren i metan nie pozwalają na proste terminy

W komunikacie dotyczącym S19 GDDKiA zwraca uwagę, że pojedyncze fakty wyrywane z kontekstu łatwo prowadzą do mylnych wniosków. To szczególnie widoczne na południe od Rzeszowa, gdzie trasa biegnie przez teren trudny, miejscami górzysty, z fliszem karpackim, osuwiskami i mocno ograniczającymi warunkami środowiskowymi. Tu każda korekta projektu ma swoją cenę w czasie.

Na harmonogram wpływają przede wszystkim:

• skomplikowane warunki gruntowe i geologiczne,
• zmiany projektowe,
• pogoda,
• decyzje administracyjne wydawane przez instytucje niezależne od inwestora,
• archeologia,
• tempo pracy wykonawców i ich problemy organizacyjne albo finansowe.

Przy tej trasie znaczenie mają także kwestie szczególnie trudne technicznie. W rejonie Babicy pojawiły się złoża metanu, co wymusiło dostosowanie projektu tunelu i technologii drążenia. Do tego doszły rozszerzone badania archeologiczne przy południowym portalu tunelu oraz wolniejsze od zakładanego tempo robót po stronie wykonawcy. W takich warunkach opóźnienie nie bierze się z jednego powodu. Składa się na nie kilka warstw problemów, które nakładają się na siebie niemal po drodze.

Mapa odcinków pokazuje, gdzie prace są najbliżej mety

GDDKiA rozpisuje stan poszczególnych fragmentów S19 bardzo szczegółowo. Z tej mapy widać, że część odcinków jest już blisko finiszu, inne weszły w etap sporów lub zmian projektowych, a kilka zostało oddanych kierowcom do ruchu.

Najważniejsze odcinki wyglądają dziś następująco:

• S19 Rzeszów Południe – Babica, 10,3 km
  Umowę podpisano 10 lipca 2020 r. Zaawansowanie czasowe sięga 77 proc., rzeczowe 58 proc. Zakończenie przesunięto na 2028 r. zamiast 2026 r. Powodem są m.in. metan, korekty tunelu, rozszerzone prace archeologiczne i wolniejsze drążenie.

• S19 Babica – Jawornik, 11,6 km
  Umowa z 14 lutego 2022 r. obejmuje 92 proc. zaawansowania czasowego i 80 proc. rzeczowego. Termin zakończenia to 2027 r. zamiast 2026 r. W tle są odmienne warunki gruntowe oraz silny wiatr, który potrafi zatrzymać dźwigi przy wysokich estakadach.

• S19 Jawornik – Lutcza, 5,2 km
  Kontrakt podpisano 13 listopada 2024 r. Wniosek o decyzję ZRID złożono w terminie. Na tym etapie GDDKiA nie wskazuje opóźnień, a zakończenie planowane jest na 2031 r.

• S19 Lutcza – Domaradz, 6,3 km
  Umowa została zawarta 28 maja 2024 r. Wniosek o ZRID złożono 11 grudnia 2025 r. Termin zakończenia wyznaczono na 2030 r.

• S19 Domaradz – Krosno, 12,5 km
  Kontrakt podpisano 7 listopada 2022 r. Zaawansowanie czasowe wynosi 96 proc., rzeczowe zaledwie 13 proc. 2 kwietnia wykonawca poinformował o odstąpieniu od umowy. GDDKiA uznaje, że nie przedstawił podstaw do skutecznego, jednostronnego ruchu i wezwała go do powrotu na budowę. Jeśli to się nie wydarzy, inwestor zapowiada zabezpieczenie robót i przygotowanie nowego przetargu.

• S19 Krosno – Miejsce Piastowe, 10,3 km
  Umowę podpisano 13 września 2021 r. Odcinek oddano do ruchu w 2025 r.

• S19 Miejsce Piastowe – Dukla, 10,1 km
  Tu umowę zawarto 12 lipca 2021 r. i również oddano trasę do ruchu w 2025 r.

• S19 Dukla – Barwinek, 18,2 km
  Umowa pochodzi z 10 października 2022 r. Zaawansowanie czasowe to 92 proc., rzeczowe 13 proc. Termin zakończenia określono na 2027 r., ale może on się zmienić. Powodem jest czteromiesięczne opóźnienie w złożeniu wniosku o ZRID oraz konieczność przeprojektowania obiektów po uwagach Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Rzeszowie.

• S19 Sokołów Małopolski Północ – Jasionka, 13,8 km
  Umowę podpisano 21 listopada 2022 r. Zaawansowanie czasowe sięga 91 proc., rzeczowe 69 proc. Prace mają być oddawane etapami.

Warto też odnotować, że w 2025 r. do ruchu oddano dwa kolejne odcinki w regionie – Krosno – Miejsce Piastowe oraz Miejsce Piastowe – Dukla. To pokazuje, że na Via Carpatii nie brakuje ruchu do przodu, choć każdy fragment ma własne tempo i własne przeszkody.

Via Carpatia rozwija się etapami, a spory rozstrzygają umowy i dokumenty

Cała S19 jest częścią Via Carpatii, czyli korytarza transportowego łączącego północ i południe Europy. GDDKiA przypomina, że to inwestycja etapowa, a nie jednorazowe przedsięwzięcie, które da się zamknąć jednym terminem i jednym harmonogramem. W Polsce kierowcy korzystają już z blisko 350 km tego szlaku, a kolejne fragmenty są sukcesywnie oddawane lub przygotowywane do ruchu.

Istotny jest też sam model realizacji. Umowy podpisywane są w formule „projektuj i buduj”, więc wykonawca odpowiada nie tylko za roboty, lecz także za projekt, zdobycie decyzji administracyjnych, w tym ZRID, oraz za późniejsze prowadzenie budowy zgodnie z własnymi rozwiązaniami. To tłumaczy, dlaczego w tej inwestycji tak dużą wagę mają dokumenty, uzgodnienia i badania terenu.

GDDKiA podkreśla, że prowadzi stały dialog z wykonawcami, reaguje na ryzyka i pilnuje wydatkowania publicznych środków. Chodzi nie o efektowny skrót, lecz o domknięcie całego ciągu komunikacyjnego z zachowaniem bezpieczeństwa i jakości. Przy tak trudnej trasie każdy odcinek jest osobnym sprawdzianem. A dopiero suma tych fragmentów pokaże, jak szybko S19 na dobre połączy Podkarpacie z dalszymi kierunkami trasy.

na podstawie: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Rzeszów.