Józef Ślisz – rolnik z Łąki, który został wicemarszałkiem Senatu

W Rzeszowie i okolicach przywołuje się pamięć o jednej z ważniejszych postaci ruchu ludowego końca PRL i początku III Rzeczypospolitej – o Józefie Śliszu, który zmarł 6 marca 2001. Jego droga prowadziła od pracy na chemicznej linii produkcyjnej, przez gospodarstwo rolne w Łące, aż po miejsce w prezydium Senatu. To historia, w której lokalne protesty i rozmowy przy okrągłym stole przełożyły się na miejsce w państwowych instytucjach.

• Jak protesty w Rzeszowie i Ustrzykach zmieniały pozycję rolników
• Z gospodarstwa w Łące do prezydium Senatu

Jak protesty w Rzeszowie i Ustrzykach zmieniały pozycję rolników

W drugiej połowie lat 70. i w latach 80. Józef Ślisz był jedną z postaci walczących o silniejszą reprezentację rolników indywidualnych. Współorganizował Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność” i był zaangażowany w protesty rolnicze w 1981 roku w Rzeszowie oraz w Ustrzykach Dolnych. Działania te doprowadziły do podpisania Porozumień rzeszowsko‑ustrzyckich, które przyczyniły się do formalnego uznania rolniczego związku zawodowego.

Po wprowadzeniu stanu wojennego działalność została zdelegalizowana, ale Ślisz pozostał aktywny w podziemiu – odbudowywał struktury związku, współorganizował duszpasterstwo rolników i w latach 1987–1989 pełnił funkcję przewodniczącego Tymczasowej Rady Krajowej. Jako przedstawiciel środowisk wiejskich brał też udział w rozmowach opozycji z władzami podczas obrad Okrągłego Stołu.

Z gospodarstwa w Łące do prezydium Senatu

Józef Ślisz urodził się 20 marca 1934 w Łukawcu koło Rzeszowa. Ukończył I Liceum Ogólnokształcące w Rzeszowie, a w młodości pracował m.in. w Zakładach Chemicznych w Nowej Sarzynie. W 1961 roku wrócił na wieś i przez wiele lat prowadził gospodarstwo rolne w Łące – to stamtąd czerpał mandat do działania na rzecz wsi.

W pierwszych częściowo wolnych wyborach w 1989 roku został wybrany senatorem z listy Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”. Sprawował mandat w I i II kadencji 1989–1993, w tym czasie pełnił funkcję wicemarszałka Senatu i współtworzył ugrupowania odwołujące się do tradycji ruchu ludowego – był jednym z liderów PSL „Solidarność” (1990), a później uczestniczył w przekształceniach, które doprowadziły m.in. do powstania Stronnictwa Ludowo‑Chrześcijańskiego i działalności w Stronnictwie Konserwatywno‑Ludowym. W publicznej aktywności koncentrował się na sprawach wsi i rolnictwa.

Pochowany został w Łące 10 marca 2001; w uroczystościach pogrzebowych uczestniczyli przedstawiciele najwyższych władz, w tym premier Jerzy Buzek oraz marszałkowie Sejmu i Senatu – Maciej Płażyński i Alicja Grześkowiak. Za zasługi otrzymał m.in. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2000), a pośmiertnie uhonorowano go Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2011) oraz odznaką Zasłużony dla Województwa Podkarpackiego.

Kluczowe daty i fakty:

• 20 marca 1934 – urodzenie w Łukawcu
• 1961 – powrót na wieś i prowadzenie gospodarstwa w Łące
• 1981 – protesty rolnicze w Rzeszowie i Ustrzykach Dolnych
• 1987–1989 – przewodniczący Tymczasowej Rady Krajowej związku rolniczego
• 1989–1993 – senator I i II kadencji, wicemarszałek Senatu
• 10 marca 2001 – pochówek w Łące
• Odznaczenia: 2000, 2011, wyróżnienie wojewódzkie

Ślad po tamtych latach wciąż jest widoczny – historia Ślisza pokazuje, jak lokalne inicjatywy i protesty potrafiły przekuć się w miejsca przy stole decyzyjnym. Dla mieszkańców regionu jego biografia to przypomnienie, że interesy wsi i rolników miały swoje oparcie w konkretnych ludziach i strukturach organizacyjnych, które kształtowały politykę i instytucje nowej Polski.

na podstawie: Starostwo Powiatowe w Rzeszowie.